جلد هفتم ( 1 ) نام ياران حضرت ختمى مرتبت كه در بصره ساكن شده‌اند و نام كسانى از تابعان و اهل فقه و دانش كه پس از ايشان در آن شهر بوده‌اند عتبة بن غزوان ابن جابر بن وهيب بن نسيب بن زيد بن مالك بن حارث بن عوف بن مازن بن منصور بن عكرمة بن خصفة بن قيس بن عيلان بن مضر . كنيه‌اش ابو عبد اللّه بوده است و شنيده‌ام برخى از محدثان كنيه او را ابو غزوان مىدانند . او مردى زيبا روى و بلند بالا و از پيشگامان در اسلام بوده است . به حبشه هجرت و در جنگ بدر شركت كرده است . گويد محمد بن عمر واقدى ما را خبر داد و گفت جبير بن عبد الله و ابراهيم بن عبد الله كه هر دو از فرزندزادگان عتبة بن غزوان هستند مرا گفتند كه * عمر بن خطاب ، عتبه را به كارگزارى بر بصره گماشت و او بود كه آن جا را گشود و به بصره در آمد و نقشهء زمينها را كشيد و آن جا پيش از اين ابلّة « 1 » نام داشت . عتبة مسجد بصره را با نىها ساخت و در آن خانه‌يى بر پا نكرد . محمد بن عمر واقدى مىگويد براى ما روايت شده است كه * عتبة بن غزوان در قادسيه همراه سعد بن ابى وقاص بود و سعد در پى رسيدن نامه‌يى از عمر بن خطاب كه او را به انجام اين كار فرمان داده بود عتبه را به بصره گسيل داشت . گويد محمد بن عمر واقدى ما را خبر داد و گفت ابراهيم بن محمد بن شرحبيل عبدرى از گفتهء مصعب بن محمد بن شرحبيل كه همان ابن حسنه باشد براى ما نقل كرد كه * عتبة بن غزوان هنگام شكست و گريز ايرانيان همراه سعد بن ابى وقاص بود . عمر بن

--> ( 1 ) ابلّة ، شهر بندرى در بخش خاورى بصره بر كنار راست دجله كه به صنعت كشتى سازى مشهور و تا قرن هفتم هجرى بسيار آباد بوده است . ناصر خسرو در سفرنامه آن را به زيبايى و بزرگى ستوده است . براى آگهى بيشتر به دانشنامه ايران و اسلام ، ترجمه مقاله كرامرس ، ص 378 مراجعه فرماييد .